مراسم رونمایی از پنجمین گزارش کیفیت اینترنت ایران روز یکشنبه ۱۲ مرداد ۱۴۰۴ در اتاق بازرگانی ایران برگزار شد. این گزارش که توسط انجمن تجارت الکترونیک ایران منتشر شده، نشان میدهد ایران از نظر کیفیت اینترنت در میان ۱۰۰ کشور برتر جهان از لحاظ تولید ناخالص داخلی، در رتبه ۹۷ قرار دارد. این مراسم با حضور فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال و نمایندگان بخش خصوصی برگزار شد و چالشهای پیش روی این صنعت مورد بررسی قرار گرفت.
هجمه بیسابقه به اقتصاد دیجیتال
نیما قاضی، رئیس انجمن تجارت الکترونیک ایران، در این مراسم با اشاره به وضعیت دشوار اقتصاد دیجیتال اظهار داشت: «در ماههای اخیر، هجمهای بیسابقه به حوزه تجارت الکترونیک و اقتصاد دیجیتال وارد شده که در ۱۵ سال گذشته مشابه آن را ندیدهام. زیرساخت اصلی این حوزه، یعنی اینترنت، همچنان با مشکلات و اختلالهای فراوانی مواجه است. این مسائل در کنار چالشهای اقتصادی، باعث کوچکتر شدن این بخش از اقتصاد کشور شده است.»
وی با تأکید بر سه زیرساخت کلیدی برای رشد اقتصاد دیجیتال، یعنی «اینترنت»، «کیفیت رگولاتوری» و «تأمین مالی»، افزود: «در حالی که برنامه کشور ظاهراً رشد اقتصاد دیجیتال تا ۱۰ درصد تولید ناخالص داخلی است، اقدامات عملی با این هدف در تضاد است. شرایط کنونی اینترنت و موانع موجود، سرمایهگذاران را از این حوزه فراری داده و حتی سرمایهگذاران وابسته به حاکمیت نیز تمایلی به سرمایهگذاری در این بخش ندارند.»
بحران مالکیت پلتفرمها و ردصلاحیت فعالان
سادینا آبایی، رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) اتاق ایران، با اشاره به بحران مالکیت در اکوسیستم اقتصاد دیجیتال گفت: «ما به دنبال حکمرانی داده بودیم تا مشخص شود مالک دادهها کیست، اما ناگهان اعلام میکنند که مالکیت خود پلتفرمها را میخواهند. این رویکرد، اقتصاد دیجیتال را که پیشتر نیز محدود و شکننده بود، ضعیفتر میکند.»
نیما قاضی نیز در این باره به ردصلاحیت حسام آرمندهی، بنیانگذار پلتفرم «دیوار»، برای عضویت در هیئتمدیره این شرکت در فرآیند ورود به بورس اشاره کرد و گفت: «طبق نامه بورس تهران، نهاد امنیتی اطلاعات سپاه ایشان را ردصلاحیت کرده است. پیشتر نیز شرکتها برای ورود به بورس ملزم به واگذاری بخشی از سهام به نهادهای مورد تأیید بودند، اما حتی با پذیرش این شرط، برخی شرکتها همچنان موفق به ورود به بورس نشدهاند.» وی افزود: «امید این حوزه به ورود به بورس و جذب سرمایه عمومی بود، اما این مسیر مسدود شده و حالا به صراحت از شرکتها خواسته میشود بخشی از مالکیت خود را واگذار کنند. این رویه، امیدهای این صنعت را نابود میکند.»
۹۳ درصد جوانان از فیلترشکن استفاده میکنند
حمیدرضا احمدی، نایبرئیس کمیسیون اینترنت انجمن تجارت الکترونیک، با تشریح جزئیات گزارش کیفیت اینترنت اظهار داشت: «ایران از نظر کیفیت اینترنت با ویژگیهایی چون اختلال بالا، محدودیت و سرعت پایین، در رتبه ۹۷ از ۱۰۰ کشور قرار دارد.»
وی با استناد به نظرسنجی انجامشده با همکاری مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) افزود: «بر اساس این گزارش، ۹۳ درصد جوانان ۱۵ تا ۳۰ ساله، یعنی ۸۶ درصد کل کاربران اینترنت، از فیلترشکن استفاده میکنند. این آمار بار دیگر نشان میدهد که سیاست فیلترینگ نهتنها مشکلی را حل نکرده، بلکه مشکلات جدیدی ایجاد کرده است.» احمدی همچنین به رشد ماهانه کاربران استارلینک در ایران بهعنوان یک «ابرفیلترشکن» اشاره کرد.
درباره سیاست «ایراناکسس» نیز احمدی توضیح داد: «۸۰ درصد سایتهای دولتی ایراناکسس هستند، اما هک شدن سازمانهای بزرگ مالی و بانکها در جنگ سایبری ۱۲ روزه نشان داد که این سیاست مشکلات امنیتی را حل نمیکند.» وی افزود: «در گزارش قبلی، قولی برای خروج برخی سایتها از حالت ایراناکسس دریافت کرده بودیم، اما تاکنون هیچ اقدامی انجام نشده است.»
اینترنت طبقاتی گره را کورتر میکند
پویا پیرحسینلو، رئیس کمیسیون اینترنت و زیرساخت انجمن تجارت الکترونیک، هدف از انتشار این گزارش را ارائه دادههای دقیق برای بهبود کیفیت اینترنت عنوان کرد و گفت: «نهادهای متعددی در موضوع اینترنت دخیل هستند، اما شورای عالی فضای مجازی نقش کلیدی دارد. انتظار داریم پس از یک سال تکرار وعدهها، تغییر واقعی رخ دهد و وفاق با مردم شکل بگیرد، نه با کسانی که در برابر منافع عمومی میایستند.»
وی درباره اینترنت طبقاتی اظهار داشت: «اینترنت طبقاتی منطقی نیست و مشکلات را تشدید میکند. اینترنت آزاد و پرسرعت برای همه مردم ایران راهگشاست، نه دسترسی محدود به عدهای خاص که خود مشکلات جدیدی ایجاد میکند.»
پیرحسینلو همچنین به اختلال در پروتکلهای اینترنتی مانند HTTP/3 اشاره کرد و گفت: «با وجود ادعای بازگشایی برخی پروتکلها، مانند IPV6، این سرویسها همچنان با اختلالهای شدید مواجه هستند.»
مطالبه اینترنت آزاد و پرسرعت برای همه
رئیس کمیسیون اینترنت انجمن تجارت الکترونیک، ایدههایی مانند «مناطق آزاد سایبری» را ناکارآمد دانست و تأکید کرد: «ما باید مطالبه اینترنت آزاد و پرسرعت برای همه مردم ایران را تکرار کنیم. رئیسجمهور با این شعار رأی آورده و باید از حضور ۶ عضو دولت در شورای عالی فضای مجازی برای تحقق آن استفاده کند. وظیفه ما همدلی با سیاستمداران نیست، بلکه رئیسجمهور باید پای وعدههایش بایستد.»
وی همچنین اعلام کرد که انجمن تجارت الکترونیک نامهای به شورای عالی فضای مجازی خواهد نوشت تا در صورت عدم صدور دستور اختلال پروتکلها، این موضوع رسماً اعلام شود.
تحریریه ژاکت
مشاهده تیم تحریریه
