مجلس شورای اسلامی با تدوین طرحی جامع، در صدد ایجاد سازمان ملی هوش مصنوعی است تا با ایجاد ساختاری منسجم، زمینه را برای توسعه، قانونگذاری و نظارت بر این فناوری نوین فراهم کند. این طرح که با هدف تقویت زیرساختهای هوش مصنوعی و هدایت راهبردی آن در کشور طراحی شده، بهزودی در صحن علنی مجلس بررسی خواهد شد.
ضرورت ایجاد سازمانی مستقل برای هوش مصنوعی
احسان قاضیزادههاشمی، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس، در گفتوگو با صداوسیما با تأکید بر اهمیت هوش مصنوعی بهعنوان یک فناوری پیشرو، اظهار داشت: «ایجاد سازمان ملی هوش مصنوعی با ساختاری مستقل، بودجه مشخص و اهداف توسعهمحور، ضرورتی غیرقابلانکار است. این سازمان باید بتواند با مشارکت بخش خصوصی، شرکتهای سرمایهگذاری و نهادهای مردمی، به پیشتازی در سیاستگذاری و توسعه فناوری کمک کند.»
وی افزود: «هدف از این طرح، ایجاد بستری است که نهتنها نیازهای کنونی کشور را برآورده کند، بلکه بتواند با نگاهی آیندهنگرانه، جایگاه ایران را در حوزه هوش مصنوعی در سالهای آتی تقویت کند.»

پیشبینی بودجه اختصاصی برای توسعه هوش مصنوعی
یکی از نکات برجسته این طرح، پیشبینی ردیف بودجهای مستقل در لایحه بودجه ۱۴۰۴ است. قاضیزادههاشمی در این باره توضیح داد: «ما در بودجه سال آینده، ردیف مستقلی تحت عنوان «توسعه برنامه ملی هوش مصنوعی» در نظر گرفتهایم. این بودجه در اختیار سازمان برنامه و بودجه قرار خواهد گرفت تا صرف توسعه زیرساختها و اجرای برنامههای مرتبط با هوش مصنوعی شود.»
او ابراز امیدواری کرد که تا پیش از بررسی بودجه سال ۱۴۰۵ در مجلس، این طرح به تصویب برسد و بودجه موردنیاز برای سازمان ملی هوش مصنوعی نهایی شود.
تمایز هوش مصنوعی از شرکتهای دانشبنیان
این نماینده مجلس با اشاره به تفاوتهای ماهوی فناوری هوش مصنوعی با فعالیتهای شرکتهای دانشبنیان، تأکید کرد: «هوش مصنوعی حوزهای متمایز است و نباید با فعالیتهای دانشبنیان ادغام شود. این جداسازی به ما کمک میکند تا هم شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی و هم شرکتهای دانشبنیان بتوانند با حمایتهای هدفمند، در مسیر رشد خود حرکت کنند.»
وی افزود: «در این طرح، تسهیلات و امتیازاتی مشابه شرکتهای دانشبنیان برای فعالان هوش مصنوعی در نظر گرفته شده، اما ساختارهای حمایتی بهگونهای طراحی شده که هر دو حوزه بهطور مستقل تقویت شوند.»
جایگاه سازمان ملی هوش مصنوعی در ساختار دولت
یکی از تصمیمات کلیدی این طرح، قرار گرفتن سازمان ملی هوش مصنوعی ذیل نهاد ریاستجمهوری است. قاضیزادههاشمی در این باره گفت: «برای اینکه این سازمان بتواند با اقتدار و اختیارات کافی عمل کند، تصمیم گرفتیم آن را مستقیماً زیر نظر رئیسجمهوری تعریف کنیم. اگر این سازمان زیرمجموعه یک وزارتخانه یا معاونت قرار گیرد، ممکن است نتواند بهطور جامع تمامی جنبههای هوش مصنوعی را پوشش دهد.»
او تأکید کرد: «این سازمان صرفاً برای اجرای پروژههای محدود یا جذب نیروی انسانی نیست. مأموریتهای آن شامل سیاستگذاری، مطالبهگری، ایجاد زیرساختها، تدوین قوانین و حمایت از بخش خصوصی است تا اکوسیستم هوش مصنوعی در کشور به شکلی پویا و مؤثر توسعه یابد.»
آخرین وضعیت طرح در مجلس
به گفته قاضیزادههاشمی، طرح ملی هوش مصنوعی پس از بررسی در کمیسیون صنایع و معادن و اخذ نظرات کمیسیون آموزش و تحقیقات، اکنون به هیئت رئیسه مجلس ارجاع شده و در انتظار طرح در صحن علنی است. وی افزود: «در جلسات اخیر، پیشنهاد حذف سازمان ملی هوش مصنوعی از سوی کمیسیون آموزش و تحقیقات مطرح شد، اما این پیشنهاد پذیرفته نشد، زیرا وجود ساختاری منسجم و قدرتمند برای پیشبرد اهداف ملی در این حوزه ضروری است.»
این نماینده مجلس با اشاره به حمایت نمایندگان از این طرح، ابراز امیدواری کرد که با تبدیل آن به یکی از اولویتهای قانونگذاری، مسیر توسعه هوش مصنوعی در کشور هموار شود.