احسان چیتساز، معاون وزیر ارتباطات در گفتوگو با روزنامه هممیهن از احتمال جایگزینی GPS با سامانه ناوبری چینی BeiDou خبر داد. این اظهارات که با هدف رفع مشکلات ناشی از اختلالات GPS مطرح شده، واکنشهای متفاوتی را در میان کارشناسان و کاربران برانگیخته است.
چیتساز با اشاره به اینکه GPS تحت کنترل کامل وزارت دفاع ایالات متحده است، اظهار داشت: «این سیستم پیشرفته است، اما کنترل آن در دستان آمریکا میتواند منجر به اختلالات منطقهای یا کاهش کیفیت خدمات به دلایل سیاسی شود.» او افزود: «اختلالات گاهبهگاه در GPS ما را به سمت گزینههای جایگزین مانند BeiDou سوق داده است.»
سامانه BeiDou، توسعهیافته توسط چین، بهعنوان رقیبی برای GPS طراحی شده و در سالهای اخیر بهعنوان بخشی از سیستمهای ناوبری جهانی (GNSS) مورد استفاده قرار گرفته است. با این حال، پیشنهاد جایگزینی GPS با BeiDou از سوی معاون وزیر ارتباطات با انتقادات جدی مواجه شده است.
آیا BeiDou راهحل عملی است؟
«یاسر عشورزاده»، مدیرعامل شرکت تیزنگر، این پیشنهاد را از منظر فنی و عملی غیرواقعبینانه میداند. او با اشاره به اینکه گوشیهای هوشمند و گیرندههای امروزی از GNSS استفاده میکنند که شامل سیگنالهای GPS، GLONASS (روسیه)، Galileo (اتحادیه اروپا) و BeiDou (چین) است، توضیح داد: «اختلال در GPS بهمعنای اختلال در کل فرآیند موقعیتیابی است، نه فقط یک سامانه خاص. جایگزینی GPS با BeiDou بهتنهایی نمیتواند مشکل را حل کند، زیرا گیرندههای موجود در ایران بهطور خاص برای BeiDou طراحی نشدهاند.»
عشورزاده با تأکید بر پیچیدگیهای فنی این موضوع افزود: «در چین، زیرساختهای نرمافزاری و سختافزاری بومی امکان استفاده انحصاری از BeiDou را فراهم کرده است، اما در ایران چنین زیرساختی وجود ندارد. حتی اگر بخواهیم از BeiDou استفاده کنیم، نیاز به گیرندههای اختصاصی و تغییر گسترده در دستگاههای موجود است که در شرایط فعلی غیرممکن بهنظر میرسد.»
تأثیرات اختلال GPS بر زندگی روزمره و پروژههای زیرساختی
اختلالات GPS در ماههای اخیر نهتنها بر اپلیکیشنهای مسیریابی مانند گوگلمپ و نرمافزارهای داخلی تأثیر گذاشته، بلکه پروژههای زیرساختی مانند راهسازی، سدسازی و تونلسازی را نیز با چالش مواجه کرده است. عشورزاده در اینباره هشدار داد: «مهندسان نقشهبرداری از گیرندههای تکفرکانسه و دوفرکانسه برای پروژههای عمرانی استفاده میکنند. اختلالات GPS میتواند به خطاهای محاسباتی و خسارات گسترده در این پروژهها منجر شود.»
کاربران نیز در شبکههای اجتماعی به این موضوع واکنش نشان دادهاند و تأکید کردهاند که اختلالات GPS فراتر از مشکلات فنی، جان مردم را به خطر میاندازد؛ از مسیریابی روزمره تا عملیات امداد و نجات که به موقعیتیابی دقیق وابسته است.
راهحل واقعی چیست؟
به گفته عشورزاده، راهحل مؤثر برای رفع مشکل اختلالات GPS، توسعه یک سامانه موقعیتیابی بومی است که شامل نرمافزار و سختافزار داخلی باشد. او معتقد است: «تا زمانی که زیرساختهای لازم برای استفاده انحصاری از سامانهای مانند BeiDou در ایران فراهم نشود، چنین پیشنهادهایی بیشتر جنبه شعاری دارند تا عملی.»
وی همچنین با اشاره به اظهارات معاون وزیر ارتباطات، اینگونه سخنان را از منظر سیاسی و بینالمللی غیرقابل دفاع دانست و گفت: «اظهارنظرهای غیرکارشناسی از تریبونهای رسمی میتواند وجهه ایران را در جامعه جهانی خدشهدار کند. دنیا این سخنان را میشنود و تحلیل میکند. باید با دقت و آگاهی بیشتری در این زمینه صحبت کرد.»
جمعبندی: نیاز به تصمیمگیری آگاهانه
در حالی که اختلالات GPS چالشهای جدی برای کسبوکارها و پروژههای زیرساختی ایجاد کرده، پیشنهاد جایگزینی آن با BeiDou بهعنوان یک راهحل سریع، از نظر کارشناسان فنی و عملیاتی با موانع جدی مواجه است. توسعه زیرساختهای بومی و تمرکز بر رفع اختلالات بهجای تغییر سامانه، میتواند راهکاری پایدارتر برای حل این مشکل باشد. با این حال، آنچه بیش از همه مورد تأکید قرار گرفته، لزوم تصمیمگیریهای آگاهانه و مبتنی بر دانش فنی است تا از تبعات منفی اظهارات غیرکارشناسی جلوگیری شود.
تحریریه ژاکت
مشاهده تیم تحریریه
