هدف از این معاهده تضمین استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی و حمایت از حقوق بشر، دموکراسی و حاکمیت قانون است.
شورای اروپا در اقدامی مهم، اولین معاهده بینالمللی قانونی را در زمینه هوش مصنوعی با عنوان «کنوانسیون چارچوب هوشمصنوعی و حقوق بشر، دموکراسی و حاکمیت قانون» به تصویب رساند. این معاهده که برای تمامی 46 کشور عضو شورا لازمالاجرا است، چارچوبی برای توسعه و استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی ارائه میدهد و بهدنبال کاهش خطرات بالقوه این فناوری نوظهور است.
ماریا پژچینوویچ، دبیرکل شورای اروپا، این معاهده را “اولین معاهده جهانی در نوع خود” میداند که “تضمین میکند هوش مصنوعی از حقوق مردم حمایت میکند.” او در ادامه میگوید: “این معاهده پاسخی به نیاز به یک استاندارد حقوقی بینالمللی است که توسط دولتهای قارههای مختلف که برنامههای مشابهی را برای استفاده از مزایای هوش مصنوعی و درعینحال کاهش خطرات مشترک دنبال میکنند، پشتیبانی میشود.”
معاهده بینالمللی هوش مصنوعی بصورت جامع، کاربرد هوش مصنوعی را در هر دو بخش دولتی و خصوصی پوشش میدهد. کشورها میتوانند بهطور مستقیم به مفاد آن متعهد شوند یا با اتخاذ تدابیر جایگزین که با مفاد معاهده مطابقت داشته باشد و به تعهدات بینالمللی آنها در زمینه حقوق بشر، دموکراسی و حاکمیت قانون احترام میگذارد، به آن عمل کنند. این رویکرد انعطافپذیر به دلیل تنوع سیستمهای حقوقی در کشورهای مختلف ضروری است.
لازم به ذکر است که پیش از این، پارلمان اروپا نیز قانون هوش مصنوعی (AI Act) را تصویب کرده بود. با این حال، معاهده جدید شورای اروپا در مقایسه با قانون مذکور، از دامنه شمول وسیعتری برخوردار است و امکان پیوستن کشورهای غیرعضو به آن را نیز فراهم میکند. در مراحل تهیه پیشنویس این کنوانسیون، حدود یازده کشور غیرعضو شورا از جمله آرژانتین، ژاپن، ایالاتمتحده و اروگوئه مشارکت داشتند.
این معاهده گامی مهم در جهت تنظیمگری بینالمللی هوش مصنوعی به شمار میرود و نشاندهنده تعهد شورای اروپا به استفاده ایمن و اخلاقی از این فناوری قدرتمند است. انتظار میرود که تصویب این معاهده، مسیر را برای سایر کشورها و سازمانهای بینالمللی جهت تدوین سیاستها و قوانین مربوط به هوش مصنوعی هموار کند.