بازنگری در سیاست‌های فیلترینگ: لزوم راهکارهای فنی و اجتماعی در شبکه ملی اطلاعات

«رسول لطفی»، معاون تازه‌منصوب توسعه شبکه ملی اطلاعات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، با انتقاد از برداشت‌های نادرست درباره شبکه ملی اطلاعات، بر ضرورت اصلاح دیدگاه‌های موجود درباره فیلترینگ تأکید کرد. وی که از ۱۶ تیر ۱۴۰۴ این مسئولیت را بر عهده گرفته، در یادداشتی در شبکه اجتماعی لینکدین نوشت: «شبکه ملی اطلاعات، زیرساختی کلیدی برای اقتصاد دیجیتال و حفاظت از دارایی‌های فناوری ملی است. هیچ کشوری داده‌های ملی خود را به‌گونه‌ای که در ایران شاهد آن هستیم، در دسترس دیگران قرار نمی‌دهد.»

فیلترینگ، اعتماد به زیرساخت ملی را تضعیف می‌کند

لطفی با اشاره به تأثیرات منفی شیوه کنونی فیلترینگ در کشور، اظهار داشت که این روش نه‌تنها اعتماد کاربران و کسب‌وکارها به زیرساخت‌های ملی را کاهش می‌دهد، بلکه آن‌ها را به سمت استفاده از ابزارهای ناامن و پلتفرم‌های خارجی سوق می‌دهد. او تأکید کرد که هدف اصلی شبکه ملی اطلاعات، فیلترینگ نیست و این سوء‌تفاهم باید برطرف شود.

وی با بیان اینکه «هک و نفوذ سایبری پایان‌ناپذیر است و با فیلترینگ به‌تنهایی قابل‌کنترل نیست»، افزود: «فیلترینگ در همه کشورها وجود دارد، اما باید با انتظارات منطقی از سوی مردم و حاکمیت همراه باشد.»

پیشنهاد «نگاه معکوس» به فیلترینگ

معاون توسعه شبکه ملی اطلاعات با معرفی مفهوم «نگاه معکوس به ادبیات فعلی فیلترینگ»، پیشنهاد داد که به‌جای محدودیت یکسان برای همه کاربران، باید چارچوبی مبتنی بر «مسئولیت محدود» پیاده‌سازی شود. بر اساس این دیدگاه، افرادی که مسئولیت‌های حساس‌تری در حوزه امنیت سایبری دارند، باید با محدودیت‌های بیشتری مواجه شوند. لطفی در این‌باره نوشت: «محاسبه یکسان افراد حقیقی، حقوقی و کسب‌وکارها در تأثیرگذاری بر امنیت سایبری، منطقی نیست و تنها به پراکندگی اجتماعی و کاهش امید در میان نخبگان و فعالان اقتصاد دیجیتال منجر می‌شود.»

لزوم راهکارهای فنی و اجتماعی با استانداردهای جهانی

لطفی در پایان خواستار تدوین یک راهکار جامع فنی و اجتماعی برای موضوع فیلترینگ شد که با چارچوب‌های متعارف بین‌المللی هم‌خوانی داشته باشد. او تأکید کرد که این اصلاحات باید به نفع مردم و حاکمیت انجام شود تا ضمن حفاظت از داده‌های ملی، اعتماد به زیرساخت‌های داخلی تقویت شده و از واگرایی اجتماعی جلوگیری شود.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که موضوع فیلترینگ و نحوه مدیریت شبکه ملی اطلاعات همواره یکی از مسائل بحث‌برانگیز در حوزه فناوری اطلاعات ایران بوده است. دیدگاه‌های معاون جدید وزارت ارتباطات می‌تواند سرآغاز گفت‌وگوهای جدیدی برای بازنگری در سیاست‌های این حوزه باشد.