سازمان نظام صنفی رایانهای (نصر) تهران بار دیگر با طرح یک ایده چالش برانگیز، موضوع اینترنت طبقاتی را مطرح کرده است. این سازمان اخیراً خواستار دسترسی ویژه به اینترنت بینالملل برای شرکتهای عضو خود شده و در عین حال، با انتشار یادداشتی در رسانه «سیتنا»، اینترنت ماهوارهای مانند استارلینک را تهدیدی برای منافع صنفی و حاکمیت ملی معرفی کرده است.
اما این رویکرد، پرسشهای جدی درباره حق دسترسی همگانی به اینترنت و نقش نهادهای صنفی در تأمین منافع عمومی به وجود آورده است.
اینترنت ماهوارهای: تهدید یا فرصت؟
یکی از اعضای هیئتمدیره نصر تهران در یادداشتی، ورود فناوریهایی مانند استارلینک به ایران را به دلیل نبود چارچوبهای حقوقی و فنی، نوعی «بیقانونی» دانسته و خواستار ممنوعیت یا محدودسازی آن شده است. در این یادداشت، دلایلی مانند تضعیف مرجعیت حقوقی، رقابت ناعادلانه با اپراتورهای داخلی، تهدید حاکمیت ملی و آسیب به شرکتهای فعال در حوزه ارتباطات مطرح شده و راهکارهایی چون ارتقای ابزارهای پایش سیگنال و اعمال محدودیتهای قانونی پیشنهاد شده است.
اما این استدلالها، پرسشهای بنیادینی را بیپاسخ میگذارند: آیا اولویت یک نهاد صنفی باید حفاظت از منافع گروهی خاص باشد یا دفاع از حق دسترسی آزاد و عادلانه همه شهروندان به اینترنت؟ آیا ممنوعسازی فناوریهای نوین راهکار مناسبی برای مواجهه با چالشهای پیشروست؟
مطالبهگری صنفی یا انحصارطلبی؟
نگاهی به مواضع اخیر نصر تهران نشان میدهد که دغدغه اصلی این سازمان، بیشتر حفظ منافع اقتصادی شرکتهای عضو است تا تأمین نیازهای ارتباطی جامعه. پیشتر نیز رئیس نصر تهران خواستار دسترسی ویژه اعضای این سازمان به اینترنت در زمان قطعیهای سراسری شده بود. اکنون نیز اینترنت ماهوارهای بهعنوان تهدیدی برای انحصار بازار داخلی معرفی میشود.
این در حالی است که فناوریهایی مانند استارلینک میتوانند در شرایط بحران، دسترسی میلیونها ایرانی به اینترنت را تضمین کنند. به جای جرمانگاری یا محدودسازی این فناوریها، نهادهای صنفی میتوانند با تعامل و قانونگذاری شفاف، از ظرفیتهای آنها بهره ببرند. به عنوان مثال، کاهش فیلترینگ و بهبود زیرساختهای داخلی میتواند نیاز کاربران به اینترنت ماهوارهای را کاهش دهد و همزمان، چرخه اقتصادی شرکتهای داخلی را تقویت کند.
اینترنت طبقاتی: تکرار یک تجربه تلخ
از آبان ۱۳۹۸ و قطعی گسترده اینترنت در ایران، بارها شاهد تلاشهایی برای اعطای دسترسی ویژه به گروههای خاص بودهایم؛ از خبرنگاران و اساتید دانشگاه گرفته تا گردشگران خارجی. این بار، نصر تهران با طرح دسترسی به اینترنت بینالملل برای شرکتهای عضو، بار دیگر ایده «اینترنت طبقاتی» را مطرح کرده است. طبق اطلاعیه این سازمان، شرکتهای متقاضی باید تعهدنامهای مبنی بر استفاده محدود و کاری از این دسترسی امضا کنند و نهادهای نظارتی حق قطع دسترسی در صورت تخلف را خواهند داشت.
این طرح با واکنشهای گستردهای در شبکههای اجتماعی مواجه شده و حتی برخی اعضای هیئتمدیره نصر تهران نیز آن را مصداق اینترنت طبقاتی دانستهاند. مصطفی امیری، عضو هیئتمدیره نصر تأکید کرد که دسترسی گزینشی به اینترنت، اقتصاد دیجیتال را رشد نمیدهد و بدون دسترسی همگانی کاربران به اینترنت، تقاضای خدمات دیجیتال کاهش مییابد.
صادق فرامرزی، عضو علیالبدل هیئتمدیره نصر، نیز با اشاره به نیت خیر این طرح، آن را نادرست خواند و گفت: «اینترنت فقط برای شرکتهای عضو نصر نیست. بسیاری از صنایع دیگر هم به اینترنت وابستهاند، اما نمیتوانند عضو نصر باشند.»
راهکار چیست؟
مخالفان طرح نصر تهران معتقدند که به جای ایجاد مسیرهای ویژه برای دسترسی گروههای خاص، باید سیاستهایی در جهت رفع محدودیتها برای همه شهروندان طراحی شود. کاهش فیلترینگ، تقویت زیرساختهای داخلی و قانونگذاری پیشنگر میتواند هم نیاز کاربران را برآورده کند و هم از کسبوکارهای دیجیتال حمایت کند.
جامعه بر این باور است که دسترسی آزاد، ایمن و باکیفیت به اینترنت، حقی همگانی است و نباید به امتیازی برای گروههای خاص تبدیل شود. سازمان نصر تهران، بهعنوان نهادی که باید پیشگام توسعه فناوری و حمایت از نوآوری باشد، میتواند با تمرکز بر تعامل با فناوریهای نوین و مطالبهگری برای دسترسی عادلانه، نقش مؤثرتری در آینده ارتباطات کشور ایفا کند.
تحریریه ژاکت
مشاهده تیم تحریریه
