همایش «اینترنت، آینده ایران» در محل وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با حضور فعالان حوزه دیجیتال، مدیران کسبوکارهای مجازی و نمایندگان دولتی برگزار شد.
این همایش که در قالب سه پنل تخصصی برگزار شد، صحنهای برای بیان نظرات صریح فعالان به سیاستهای محدودسازی اینترنت، فیلترینگ و اینترنت طبقاتی بود. در پنل نخست با عنوان «اقتصاد دیجیتال و آینده ایران»، سخنرانان به مشکلات موجود در حوزه اینترنت و تأثیرات منفی آن بر اقتصاد دیجیتال پرداختند.
فیلترینگ؛ سیاستی شکستخورده
احسان چیتساز، معاون سیاستگذاری و توسعه فاوا وزارت ارتباطات، در این پنل با تأکید بر نقش کلیدی اینترنت در توسعه اقتصاد دیجیتال، سیاست فیلترینگ را سیاستی شکستخورده دانست.
وی اظهار داشت: «پلتفرمها موتور محرک توسعه هستند و اقتصادهای پیشرو پیشرفت خود را مدیون اینترنت هستند. سیاست دولت ارائه اینترنت باز و بدون محدودیت است، اما متأسفانه طرفداران دیدگاه مقابل در این نشست حضور ندارند.»
چیتساز با اشاره به اینکه ۸۰ درصد مردم از ابزارهای فیلترشکن استفاده میکنند، افزود: «این ابزارها گوشیهای موبایل را به زامبیهایی تبدیل کردهاند که علیه زیرساختهای کشور عمل میکنند و حتی حملات سایبری مانند دیداس از طریق آنها انجام میشود.»
او همچنین هشدار داد که محدودیتهای بیشتر، مردم را به سمت اینترنت ماهوارهای سوق میدهد و این امر سرمایهگذاری در هسته اقتصاد دیجیتال را غیرممکن میکند. به گفته وی، هر یک دلار سرمایهگذاری در این حوزه میتواند ۸.۱ دلار بازگشت سرمایه در سایر بخشها ایجاد کند.
چیتساز همچنین استفاده از فیلترشکنها را عاملی برای تهدیدات امنیتی، از جمله جذب جاسوس برای دشمنان، دانست و تأکید کرد: «فیلترینگ به هیچیک از اهداف خود نرسیده و اطلاعات نادرستی که درباره امنیت اپلیکیشنها مطرح میشود، با واقعیت همخوانی ندارد.»
نگاه حاکمیت به اینترنت
حامد بیدی، مدیرعامل پلتفرم کارزار، با انتقاد تند از سیاستهای محدودسازی اینترنت، نگاه حاکمیت به این حوزه را «کودکانه» توصیف کرد. او گفت: «حاکمیت اینترنت را بازی و تفریح میبیند و این نگاه در مصوبات شورای عالی فضای مجازی نیز مشهود است. از قطع اینترنت به بهانه کنکور در سالهای گذشته تا محدودیتهای امنیتی اخیر، این رویکرد تغییر نکرده است.»
بیدی فیلترینگ را به چالشی گستردهتر از شبکههای اجتماعی تعمیم داد و افزود: «امروز سایتهای خبری بینالمللی، پروتکلها و پورتهای اینترنت نیز فیلتر میشوند. اختلالات عمدی برای کاهش کاربران شبکههای اجتماعی و مقابله با فیلترشکنها، کسبوکارهای دیجیتال را فلج کرده است.» او همچنین به موضوع اینترنت طبقاتی اشاره کرد و گفت: «این نگاه که کسبوکارهای اینترنتی را پروژه نفوذ میدانست، همچنان ادامه دارد و مصوبه اخیر مجلس برای محدودسازی استارلینک و جرمانگاری ویپیان نمونهای از آن است.»
ناامیدی در کسبوکارهای دیجیتال
رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی، از کاهش امید در میان فعالان اقتصاد دیجیتال سخن گفت. او اظهار داشت: «کسبوکارهای دیجیتال با چالشهایی چون فیلترینگ، فشارهای مالیاتی و محدودیتهای اینترنتی مواجهاند. ما عاشق این کشور هستیم، اما بدون امید نمیتوان کشور را ساخت.»
الفتنسب با انتقاد از تصمیمات خلقالساعه نهادهای دولتی، مانند بسته شدن درگاههای پلتفرمهای طلا توسط بانک مرکزی، افزود: «اقتصاد دیجیتال نیازمند شفافیت و برنامهریزی مدرن است، اما تصمیمات سنتی و امنیتیسازی مسائل، این بخش را تضعیف کرده است.»
اقتصاد دیجیتال؛ راهحل یا تهدید؟
امیر سیاح، سرپرست معاونت اقتصادی مرکز ملی فضای مجازی، با اشاره به نقش مثبت اقتصاد دیجیتال در بحرانهایی مانند جنگ ۱۲روزه، تأکید کرد که حاکمیت باید نگاه خود را به این حوزه تغییر دهد. او گفت: «اقتصاد دیجیتال نباید دردسر تلقی شود، بلکه باید بهعنوان راهحل دیده شود. محدودیتها یا ناشی از مقاومت کسبوکارهای سنتی است یا تعارض منافع برخی مسئولان.»
سیاح از راهاندازی ستاد تسهیل اقتصاد دیجیتال خبر داد که بهصورت آزمایشی دسترسی به اینترنت آزاد را برای برخی شرکتها فراهم کرده است. او افزود: «این ستاد از امروز رسماً فعالیت خود را آغاز میکند و سعی دارد مشکلاتی مانند اختلال در جیپیاس را نیز برطرف کند.»
مهاجرت و تبعات قطع اینترنت
کتایون سپهری، موسس شتابدهنده منش، با اشاره به مهاجرت گسترده تیمهای نوآور به دلیل محدودیتها، گفت: «امنیت اولویت است، اما قطع اینترنت به کسبوکارهای کوچک، بهویژه زنان روستایی، آسیب جدی وارد کرده است. در سال ۱۴۰۱، میلیونها نفر که از طریق اینستاگرام امرار معاش میکردند، با فیلترینگ دچار بحران شدند.»
خیانت ملی در حوزه اینترنت
حامد بیدی با لحنی تندتر، وضعیت اینترنت را «خیانت ملی» خواند و گفت: «کسی مسئولیت این وضعیت را بر عهده نمیگیرد. مرکز ملی فضای مجازی هیچگاه پاسخگو نیست.» او با مقایسه آمار سرمایهگذاری خطرپذیر در ایران (۱۰۰ میلیون دلار) با کشورهای دیگر مانند آمریکا (۲۵۰ میلیارد دلار) و امارات (۳ میلیارد دلار)، افزود: «اقتصاد دیجیتال ما که در دهه ۸۰ در منطقه پیشرو بود، امروز حتی در خاورمیانه حرفی برای گفتن ندارد.»
الفتنسب با طرح این پرسش که «مسئول وضعیت اینترنت کیست؟»، گفت: «حتی نهادهای امنیتی با فیلترینگ مخالفاند، اما دستورات اجرا نمیشود. رئیسجمهور دستور رفع فیلتر واتساپ را داد، اما مرکز ملی فضای مجازی آن را اجرا نکرد.» او تأکید کرد: «کسبوکارهای دیجیتال در دوران کرونا و جنگ ۱۲روزه نقش کلیدی داشتند، اما امروز با تصمیمات نادرست، انگیزهای برای ادامه فعالیت ندارند.»
پاسخ حاکمیت: حق دارید عصبانی باشید
سیاح در پاسخ به انتقادات گفت: «فعالان اقتصاد دیجیتال حق دارند عصبانی باشند. اگر من هم سرمایهگذار بودم و تصمیمات دولتی سودم را کاهش میداد، ناراحت میشدم.» او خواستار مطالبات روشن و گفتوگو برای حل مشکلات شد و افزود: «ستاد تسهیل اقتصاد دیجیتال برای رفع موانع تشکیل شده و بهدنبال بازی برد-برد است.»
اعتراض به اینترنت طبقاتی
بیدی در واکنش به پیشنهاد گفتوگو، با کنایه گفت: «حاکمیت باغهای ما را ویران کرده و حالا از تفاهم سخن میگوید. مسئله ۸۰ میلیون نفر است، نه رانت اینترنت طبقاتی برای عدهای خاص. اگر فیلترینگ درست است، از آن حمایت کنید، وگرنه صدای جامعه را بشنوید.»
این همایش نشان داد که شکاف عمیقی بین فعالان اقتصاد دیجیتال و سیاستگذاران وجود دارد. فعالان خواستار شفافیت، رفع محدودیتها و پاسخگویی هستند، در حالی که حاکمیت همچنان بر سیاستهای محدودساز تأکید دارد. این تنشها آینده اقتصاد دیجیتال ایران را در هالهای از ابهام قرار داده است.
تحریریه ژاکت
مشاهده تیم تحریریه
